చాణక్య అర్ధశాస్త్రం


ÅŒ¢“œË ‡©Ç …¢œÄ©ð, Gœ¿f ‡©Ç …¢œÄ©ð, ¦µ¼ª½h ‡©Ç …¢œÄ©ð, Åî¦Õ-{Õd-«Û ‡©Ç …¢œÄ©ð Åã©Õ-®¾Õ-Âî-„Ã-©¢˜ä ªÃ«Ö-§ŒÕº¢ ÍŒŸ¿-«-«Õ¢-šÇª½Õ. ¯Ã§ŒÕ¹ל¿¢˜ä ‡©Ç …¢œÄ©ÊoC «Ö“ÅŒ¢ ƪ½n-¬Ç®¾Y¢ ÍŒC-N-Åä¯ä ƪ½n-«Õ-«Û-ŌբC.
'ƪ½n-¬Ç®¾Y¢ «ÕE†Ï ‚©ð-ÍŒ-Ê-©Â¹× ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê “’¹¢Ÿ±¿¢. §Œá’Ã©Õ «ÖJ¯Ã ÅŒªÃ©Õ «ÖJ¯Ã “¤ÄŸ±¿-NÕ-¹¢’à «ÕE†Ï ‚©ð-ÍŒ-¯Ã-N-ŸµÄÊ¢ «Öª½Ÿ¿Õ. Âæ˜äd, ¨ “’¹¢Ÿ±¿¢ Âé-Ÿî†¾¢ X¾˜äd Æ«-ÂÃ-¬Á„äÕ ©äŸ¿ÕÑ
NÂÃ-²ÄEo ¯Ã©Õ’¹Õ Ÿ¿¬Á-©Õ’à N«-J¢-ÍÜ¿Õ Íú¹×uœ¿Õ --...
1. «á¢Ÿ¿Õ ÆÊÕ-¹×Êo ©Â~ÃuEo ²ÄCµ¢-ÍŒœ¿¢
2. ²ÄCµ¢-*-Ê-ŸÄEo E©Õ-X¾Û-Âî-«œ¿¢
3. E©Õ-X¾Û-¹×Êo ŸÄEo N®¾h-J¢-ÍŒœ¿¢
4. ‚ N®¾h-ª½º Ê©Õ-’¹Õ-JÂÌ …X¾-§ãÖ-’¹-X¾-œä©Ç ÍŒª½u©Õ B®¾Õ-Âî-«œ¿¢.
‹ ®¾¢®¾nÊÕ ²ÄnXÏ¢-ÍŒ-œ¿¢Åî Âêíp-ꪚü ¯Ã§ŒÕ-Â¹×œË ¦ÇŸµ¿uÅŒ BJ-¤òŸ¿Õ. ¦Ç©ÇJ³ÄdLo ÅŒ{Õd-¹×E E©-¦-œÄL. ‚ÅŒ-ªÃyÅŒ, «Ö骈šü „ÃšÇ N®¾h-J¢-ÍŒÕ-Âî-„ÃL. Ê¢¦-ªý-«¯þ’à ‡Ÿ¿-’ÃL. ‚ N•-§ŒÕ¢©ð …Ÿîu-’¹Õ-©Â¹Ø, ®¾¢X¾-Ÿ¿©ð ®¾«Ö-èÇ-EÂÌ „ÃšÇ ƒ„ÃyL!
¯Ã§ŒÕ-¹ל¿Õ ¹†¾d-X¾œË X¾E-Íä-§ŒÖL. …Ÿîu-’¹Õ-©-ÅîÊÖ Íäªá¢-ÍÃL. ÆÅŒ¯ä ‡Â¹ˆœî ¦Ÿ¿l´-¹¢’à ¹×ÊÕ-¹×-B®¾Öh ¹ت½Õa¢˜ä, ƒÂ¹ ÍãæXp-Ÿä-«á¢C? '¯Ã§ŒÕ-¹ל¿Õ ²ò«ÕJ ƪáÅä, ÆÊÕ-ÍŒ-ª½Õ©Ö ²ò«Õ-ª½Õ©ä Æ«Û-Åê½Õ. ¤Ä©Ê ’ÜË-ÅŒ-X¾Ûp-ŌբC. ©Â~Ãu©Õ X¾Â¹ˆ-ŸÄ-J-X¾-œ¿-ÅêáÑ ÆE å£ÇÍŒa-J²Ähœ¿Õ ÂõšË-©Õuœ¿Õ. «ÖÊ« «Ê-ª½Õ© N†¾-§ŒÕ¢©ð «ÕJ¢ÅŒ èÇ“’¹-ÅŒh’à …¢œÄ©¢šÇœ¿Õ. '§ãÖ§ŒÕ-®Ït¯þ ¹ª½tºË ¹׬Á©Ó ÅŒ¢ ÅŒ®Ït¯äo« E§ãÖ•§äÕÅýÑ...-Æ¢˜ä, ‡«ª½Õ \ ª½¢’¹¢©ð EX¾Û-ºÕ©ð ‚ ª½¢’¹¢©ðE „ÃJ¯ä ÂÌ©-¹-²Än-¯Ã©ðx E§ŒÕ-NÕ¢ÍéE ƪ½n¢. '®¾ÕŸ¿-Jz¯î £ÏÇ ªÃèÇÊÓ “X¾èÇ-ª½¢-•-§ŒÕEhÑ... EÅŒu¢ “X¾•-©Â¹× ¹E-XÏ¢-Íä-„Üä E•-„ãÕiÊ ¯Ã§ŒÕ-¹ל¿Õ. •Ê¢ Â¹ØœÄ Æ©Ç¢-šË-„ÃJ„ãjæX „ãá’¹Õ_-ÍŒÖ-X¾Û-Åê½Õ. 'O՜˧ŒÖ „äÕ¯ä-èü-„ãÕ¢šüÑ Æ«-®¾-ªÃEo ¯íÂˈ-Íã-¤Äp-œË-¹ˆœ¿.
¯Ã§ŒÕ-¹×-œËÂË …¢œ¿-¹Ø-œ¿E ©Â¹~-ºÇ©ðx «u®¾Ê¢ „ã៿-šËC. «u®¾-Ê-X¾-ª½Õœ¿Õ ‡¢ÅŒ ®¾«Õ-ª½Õn-œãj¯Ã ‡Eo N•-§ŒÖ©Õ ²ÄCµ¢-*-¯Ã...-Æ¢-A-«Õ¢’à X¶¾Õ𪽠ƫ-«Ö-¯Ã©Õ ¦µ¼J¢ÍÃLq «®¾Õh¢C. ¯Ã§ŒÕ-Â¹×œË «uÂËh-ÅÃyEÂË ÍÃ©Ç “¤ÄŸµÄÊu¢ ƒÍÃaœ¿Õ ÂõšË-©Õuœ¿Õ. «uÂËhÅŒy¢ ©äE ¯äÅŒ ÅŒÊ-ÊÕ-ÅÃÊÕ ¦Ç’¹Õ-Íä-®¾Õ-Âî-©äœ¿Õ, ®¾«Ö-èÇFo ¦Ç’¹Õ-Íä-§ŒÕ-©ä-œ¿E ‚§ŒÕÊ ÆGµ-“¤Ä§ŒÕ¢.
‡X¾Ûpœ¿Õ \X¾E Íäæ®h N•§ŒÕ¢ ²ÄCµ¢-ÍŒ-’¹©„ãÖ ÂõšË-©Õuœ¿Õ “X¾B-ÂÃ-ÅŒt-¹¢’à Íã¤Äpœ¿Õ, '„䮾-N©ð ƪáÅä \ÊÕ-’¹ÕÊÕ ®¾Õ©-¦µ¼¢’à X¾{Õd-Âî-«ÍŒÕaÑ Æ¢{Ö. „䮾-N©ð FšË-Âí-ª½ÅŒ …¢{Õ¢C. \ÊÕ’¹Õ ŸÄ£¾Ç¢ Bª½Õa-Âî-œÄ-EÂË Ÿ¿{d-„ãÕiÊ Æœ¿-NE ŸÄšË ¦§ŒÕ-šËÂË «®¾Õh¢C. ¨ ŠÂ¹ˆ-®¾Ö“ÅŒ¢©ð¯ä «Ö骈-šË¢’ú «Üu£¾Ç«Õ¢Åà ƒNÕœË …¢C. ‘ÇÅÃ-ŸÄ-ª½ÕœË Æ«-®¾-ªÃMo «Ö骈šü X¾J-®Ïn-ÅŒÕMo ¦äK-V-„ä®Ï ¦J©ð Cê’-„Ãêª X¶¾ÕÊ-N-•-§ŒÖ©Õ ²ÄCµ-²Ähª½Õ.
EÅŒu-°NÅŒ¢©ð X¾E-ÂíÍäa ‡¯îo Ÿµ¿ª½t ®¾ÖÂ~ÃtLo N«-J¢-ÍÜ¿Õ Íú-¹×uœ¿Õ. '‡«-éªj¯Ã FÂ¹× ÈK-ŸãjÊ ¦£¾Ý«ÕA ƒ®¾Õh-¯Ão-ª½¢˜ä, \Ÿî ‚P-®¾Õh-¯Ão-ª½¯ä ƪ½n¢. èÇ“’¹ÅŒh!Ñ ÆE å£ÇÍŒa-J-²Ähœ¿Õ. ÆA-“X¾-®¾¢’¹ Ÿî†¾-«á-ÅÃp-Ÿ¿-§ŒÕA ...ÆÊ-«-®¾-ª½-„ãÕiÊ «Ö{©Õ Íä{Õ Íä²Ähªá! «á¢Ÿ¿Õ “ÂÄEo é’©Õ«Û, ‚ÅŒ-ªÃyÅŒ “X¾X¾¢-ÍÃEo é’©-«œ¿¢ åXŸ¿l ®¾¢’¹Åä¢ Âß¿Õ...-®¾ª½y¢ •§ŒÕ-A- Æ“Â¿Ó! 'åXŸ¿lLo ¹©-«-œÄ-EÂË „ã@ÁÙh-Êo-X¾Ûpœ¿Õ ‘ÇS-Íä-ÅŒÕ-©Åî „ã@ïxŸ¿Õl. X¾¢œî X¾“Åî B®¾Õ-éÂ@ÁÙxÑ ÆE «Õ¢* Íã¦Õ-ÅÜ¿Õ. ÆA-©Ç¦µ¼Ó X¾Û“ÅŒ-©Ç-¦µ¼Ó...-XÏ-©xLo åX¢* åXŸ¿l-Íä¬Ç¹ „Ã@ÁÙx “X¾§ãÖ-•-¹×-©ãjÅä Æ¢ÅŒ-¹×-NÕ¢-*Ê ©Ç¦µ¼¢ ©äŸ¿Õ! Æœ¿f-„ãÕiÊ ’¹œÎf-AE... ¯Ã©Õ-’¹Õ-ªÃ@ÁÙx „ãÊ-êÂ-ŸÄl-«ÕE ÆÊÕ-Âî-«œ¿¢ «âª½^ÅŒy¢! 'ªîW ªÃ“A- X¾-œ¿Õ-Â¹×¯ä «á¢Ÿ¿Õ... ¨ ªîV ¯ä¯ä¢ Íä¬ÇÊÕ. \¢ ²ÄCµ¢-ÍÃÊÕÑ ÆE Æ«-©ð-¹ʢ Í䮾Õ-Âî-„Ã-©{.. E¬Ç¢Åä Âê½u¢ *¢ÅŒ-§äÕÅý! ŠÂ¹-šÇ-骢œÄ...„ä©-ÂíCl EÅŒu-®¾-ÅÃu-©Õ-¯Ãoªá Íú¹×uœË ª½ÍŒÊ©ðx. „Ú˩ð ŠÂ¹ˆšË ‚ÍŒ-J¢-*¯Ã °NÅŒ¢ ²Äª½n¹¢ ƪá-ʘäd. ‚ «uÂËh ƒ¢šË-åXŸ¿l ƪáÅä, ¹×{Õ¢¦¢ ¦Ç’¹Õ-X¾-œ¿Õ-ŌբC. ¯Ã§ŒÕ-¹×-œãjÅä Ÿä¬Á¢ ¦Ç’¹Õ-X¾-œ¿Õ-ŌբC.
Íú¹u FA
„ä© ®¾¢«-ÅŒq-ªÃ© “ÂËÅŒ¢ Íú¹×uœ¿Õ ÍãXÏpÊ «Ö{©Õ ‚Ÿµ¿Õ-E¹ ®¾«Ö-èÇEÂÌ ÆA-ÂË-Ê{Õd ®¾J-¤ò-Åêá. «ÕÍŒÕaÂ¹× ÂíEo...

„äªá-„ãÕi@Áx “X¾§ŒÖ-º-„ãÕi¯Ã...
ŠÂîˆ FšË ͌չˆÊÖ ŠœË®Ï-X¾-{Õd-¹ע˜ä G¢Ÿã E¢œ¿Õ-ŌբC. ŠÂîˆ ¤Äª¸ÃFo ÅŒ©-éÂ-Âˈ¢-ÍŒÕ-¹ע˜ä ÍŒŸ¿Õ«Û ƦÕs-ŌբC. ŠÂîˆ åXj²Ä ¤ñŸ¿ÕX¾Û Í䮾Õ-¹ע˜ä ®ÏJ-®¾¢-X¾-Ÿ¿©Õ ®¾«Õ-¹Ø-ª½-Åêá. ŠÂîˆ «Õ¢*-X¾F Í䮾Õ-¹ע{Ö ¤òÅä...- Ÿµ¿-ªÃt-ÅŒÕtœ¿Õ ÆE-XÏ¢-ÍŒÕ-¹עšÇ¢.
ŸäEÂË, ‡¢ÅŒ-«Õ¢C?
ÅŒX¾®¾Õq...Š¢{-J’à Íä§ŒÖL. ÍŒŸ¿Õ«Û... ƒŸ¿lª½Õ ¹L®Ï ÍŒŸ¿Õ-«Û-Âî-„ÃL. ®¾¢UÅŒ¢ ¯äª½Õa-Âî-œÄ-EÂË «á’¹Õ_éªjÅä ®¾J-¤ò-Åê½Õ. ÂíÅŒh-“X¾-Ÿä-¬Ç-EÂË Ê©Õ’¹ÕJÅî ¹L®Ï „ã@ÇxL. 殟Äu-EÂË ‰Ÿ¿Õ-’¹Õª½Õ …¢œÄL. §ŒáŸÄl´-EÂË „ä©-«Õ¢-CÅî ¦§ŒÕ-©äl-ªÃL.
«Ö˜ä «Õ¢“ÅŒ¢
“XϧŒÕ„ÃC¯î Ê ¬Á“ÅŒÕÓ... «Ö˜ä «ÖÊ« ®¾¢¦¢-ŸµÄ-©Â¹× «â©¢. «Ö˜ä æ®o£ÏÇ-ÅŒÕLo ®¾¢¤Ä-C¢* åXœ¿Õ-ŌբC. ¬Á“ÅŒÕ-«ÛLo ÅŒ§ŒÖ-ª½Õ-Í䮾Õh¢C. ¯íXÏp¢-X¾Â¹ Åïí-«y¹ ÅŒXÏp¢-ÍŒÕÂ¹× Aª½Õ-’¹Õ-„Ãœä Ÿµ¿ÊÕuœ¿Õ. ƩǢšË «uÂËhÂË ¬Á“ÅŒÕ-«Û©ä …¢œ¿ª½Õ. Æ¢A«Õ NèäÅŒ ÆÅŒ¯ä!
•¯Ã-“’¹£¾Ç¢
“X¾•©ðx “X¾¦µ¼ÕÅŒy «uA-êª-¹Ō „ã៿-©ãjÅä ÆC ƬǢ-AÂË ŸÄJ-B-®¾Õh¢C. ‚ X¾J-®ÏnA ªÃ¹עœÄ... ¤Ä©-Â¹×©Õ ®¾¢êÂ~«Õ Âê½u-“¹-«Ö©Õ ÍäX¾-šÇdL. …¤ÄCµ Æ«-ÂÃ-¬Ç©Õ ®¾%†Ïd¢-ÍÃL. “X¾•-©Â¹× «u«®¾n OÕŸ¿ Ê«Õt¹¢ ¹L-T¢-ÍÃL.
«ÖÊ« ®¾¢¦¢-ŸµÄ©Õ
«âª½Õ^-©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ «ÕJ¢ÅŒ «âª½^ÅŒy¢. NÕ“ÅŒÕ-©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ ÍÃ©Ç £¾ÉE-¹ª½¢. ’¹Õª½Õ-«Û©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ åX¢ÍŒÕ-¹ע˜ä èÇc¯ÃEo Âß¿-ÊÕ-¹×-Êo˜äd. Æ¢˜ä, Æ¢Ÿ¿-JÅî æ®o£¾Ç¢’à …¢œÄ©E ƪ½n¢.
æ®o£ÏÇŌ՜¿Õ
ÊÕ«Ûy ®¾’¹-ª½y¢’à ªÃèÇ-²Än-¯Ã-EÂË ¦§ŒÕ-©äl-ª½Õ-ÅŒÕ-Êo-X¾Ûpœä Âß¿Õ... -N-³Ä-Ÿ¿¢Åî ¬Át¬Ç-¯Ã-EÂË „ã@ÁÙh-Êo-X¾Ûpœ¿Õ Â¹ØœÄ F „ã¢{ ÊœË-Íä-„Üä E•-„ãÕiÊ æ®o£ÏÇ-Ō՜¿Õ.
®¾¢¤Ä-Ÿ¿Ê
¹×{Õ¢-¦Ç-EÂË, ¦¢Ÿµ¿Õ-«Û-©Â¹×, ÆA-Ÿ±¿Õ-©Â¹×, Eª½Õ-æX-Ÿ¿-©Â¹×, ¹³Äd-©©ð …Êo-„ÃJÂË ¦µð•Ê¢ åXšÇd-¹...-NÕ-T-L¢C «ÕÊ¢ A¯ÃL. Æ©Ç A¯ä ÆÊo¢ Æ«Õ%-ÅŒ¢Åî ®¾«ÖÊ¢.
ƯÃ-ªî’¹u¢
ƯÃ-ªî’¹u¢ ¬Á“ÅŒÕ-«Û-¹¢˜ä “X¾«Ö-Ÿ¿-¹-ª½-„ãÕi¢C. ÆŸ¿-ÊÕ-ÍŒÖ®Ï Ÿã¦s-Âí-œ¿Õ-ŌբC. ưêªg ¦µð•Ê¢ Ÿ¿ÕÓÈ¢...-NÕ-ÅÃ-£¾É-ª½„äÕ ÆEo-„ä-@Á©Ç «Õ¢*C.
Æ©¢-¹-ª½º
N¦µÇ-„Ã-ÊÕ-ª½ÖX¾¢ ‚-¦µ¼-ª½º¢...«ÕÊ¢ „䮾Õ-Â¹×¯ä ¦{d©Õ «ÕÊ ‚Jn¹ X¾J-®Ïn-AÂË ÅŒT-ʘäd …¢œÄL. ‚œ¿¢-¦-ªÃ©Õ X¾E-ÂË-ªÃ«Û. «§ãÖ-ÊÕ-ª½Ö¤ò „䆾Ó...- «-§ŒÕ-®¾ÕÊÕ ¦šËd Â¹ØœÄ Æ©¢-¹-ª½º «Öª½Õ-ŌբC.
“¤ÄºÕ©ä ¤Äª¸Ã©Õ
®Ï¢£¾Ç¢ „äšÇ-œËÊ ‚£¾É-ªÃ¯äo A¢{Õ¢C. ‡¢TL „ãÕÅŒÕ-¹×-©Â¹× ‚¬Á-X¾-œ¿Ÿ¿Õ. Âí¢’¹ Æ«-®¾-ª½-„ãÕi-ʢŌ „äÕª½ê „äšÇœ¿ÕŌբC. Ÿ¿ÕªÃ-¬ÁÂ¹× ¤òŸ¿Õ. ÂîœË Åã©x-„Ã-ª½Õ-èÇ-«á¯ä „äթ-{Õ¢C. ¦Ÿ¿l´-¹-«Õ¢˜ä T{dŸ¿Õ. ¬ÁÙÊÂÃ-EÂË ²ÄyNÕ-¦µ¼-ÂËh©ð Aª½Õ-’¹Õ-©äŸ¿Õ. ’Ü˟¿ ‹XÏ-¹ÂË Ÿ¿¢œ¿¢ åXšÇdL. ÂÃÂË ÅŒÊ ’¹ÕJ¢* «Ö“ÅŒ„äÕ ‚©ð-*¢-ÍŒŸ¿Õ. 'ÂëÛ-ÂÃ-«ÛÑ-«Õ¢{Ö ÅîšË Âù×-©Â¹× Â¹ØœÄ ‚£¾É-ªÃEo „ãA-ÂË- åXœ¿Õ-ŌբC. ƒ©Ç °«ÂîšË©ðE “X¾A “¤ÄºÌ «ÕÊÂî ¤Äª¸½¢ ¯äª½ÕpŌբC.

Duties of the king


Instruction & training can promote discipline only in a person capable of benefiting from them, people incapable of self-discipline do not benefit. Learning imparts discipline only to those who have the following mental facilities
  1. 1. Obedience to a teacher
  2. 2. Desire and ability to learn
  3. 3. Capacity to retain what is learnt
  4. 4. Understanding what is learnt, reflecting on it
  5. 5. Ability to make inferences by deliberating on the knowledge acquired.
Those who are devoid of such mental faculties are not benefited (by any amount of training) One who will be a king should acquire discipline and follow it strictly in life by learning the sciences from authoritative teachers.

If the king is energetic, his subjects will be equally energetic. If he is slack (and lazy in performing his duties), the subjects will also be lax and thereby eat into his wealth. Besides, a lazy king will easily fall into the hands of enemies. Hence the Rajarishi should himself always be energetic. He shall divide the day and the night, each into eight periods of one and half hours, and perform his duties as follows:
First 1½ hrs. after sunriseReceive reports on defence, revenue, expenditure
Second 1½ hrs. after sunrisePublic audiences, to hear petitions of city & country people
Third 1½ hrs. after sunrise & Last 1½ hrs. before noonReceive revenues & tributes; appoint ministers and other high officials & allot tasks to them
First 1½ hrs. after noonWrite letters & dispatches, confer with councillors, receive secret information from spies
Second 1½ hrs. after noonPersonal: recreation, time for contemplation
Third 1½ hrs. after noon & Last 1½ hrs. before sunsetInspect & review forces; Consult with Chief of Defence
The day shall end with evening prayers.
First 1½ hrs. after sunsetInterview with secret agents
Second 1½ hrs. after sunsetPersonal: bath, meals, study
Third & Fourth 1½ hrs. after sunset & First 1½ hrs. after midnightRetire to the bed chamber to the sound of music, sleep
Second 1½ hrs. after midnightAfter waking to the sound of music, meditate on political matters & on work to be done
Third 1½ hrs. after midnightConsult with councilors, send out spies
Last 1½ hrs. before sunriseReligious, household & personal duties, meetings with his teacher, adviser on rituals, purohitas, personal physician, chief cooks & astrologer
ref:
(Note: You may need Eeenadu Font to read this blog post)

Chanakya(Koutilya) Books(ArthaShastra,NitiShastra)


Kautilya's Arthashastra(1915 Shamasastry translation) -
http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/Docs/ (Search for 'Arthashastra' keyword)

"Chanakya Arthashastra" by Radhakrishnan Pillai - http://www.chinfo.org/Downloads.asp?Linkid=7

Chanakya Niti Shastra -


Kautilya: The Arthashastra(4th Century BCE) -

http://www.wsu.edu:8080/~wldciv/world_civ_reader/world_civ_reader_1/arthashastra.html


Kautilya’s Arthasasthra on War and Diplomacy in Ancient India -

Chanakya Niti Shastra -


"Rule The World - The Way I Did (Chanakya : The Guru Of Governance)" by Shrikant Prasoon -



Arthasastra By Kautiliya -

Popular Posts