చాణక్య అర్ధశాస్త్రం
ÅŒ¢“œË ‡©Ç …¢œÄ©ð, Gœ¿f ‡©Ç …¢œÄ©ð, ¦µ¼ª½h ‡©Ç …¢œÄ©ð, Åî¦Õ-{Õd-«Û ‡©Ç …¢œÄ©ð Åã©Õ-®¾Õ-Âî-„Ã-©¢˜ä ªÃ«Ö-§ŒÕº¢ ÍŒŸ¿-«-«Õ¢-šÇª½Õ. ¯Ã§ŒÕ¹ל¿¢˜ä ‡©Ç …¢œÄ©ÊoC «Ö“ÅŒ¢ ƪ½n-¬Ç®¾Y¢ ÍŒC-N-Åä¯ä ƪ½n-«Õ-«Û-ŌբC.
'ƪ½n-¬Ç®¾Y¢ «ÕE†Ï ‚©ð-ÍŒ-Ê-©Â¹× ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê “’¹¢Ÿ±¿¢. §Œá’Ã©Õ «ÖJ¯Ã ÅŒªÃ©Õ «ÖJ¯Ã “¤ÄŸ±¿-NÕ-¹¢’à «ÕE†Ï ‚©ð-ÍŒ-¯Ã-N-ŸµÄÊ¢ «Öª½Ÿ¿Õ. Âæ˜äd, ¨ “’¹¢Ÿ±¿¢ Âé-Ÿî†¾¢ X¾˜äd Æ«-ÂÃ-¬Á„äÕ ©äŸ¿ÕÑ
NÂÃ-²ÄEo ¯Ã©Õ’¹Õ Ÿ¿¬Á-©Õ’à N«-J¢-ÍÜ¿Õ Íú¹×uœ¿Õ --...
1. «á¢Ÿ¿Õ ÆÊÕ-¹×Êo ©Â~ÃuEo ²ÄCµ¢-ÍŒœ¿¢
2. ²ÄCµ¢-*-Ê-ŸÄEo E©Õ-X¾Û-Âî-«œ¿¢
3. E©Õ-X¾Û-¹×Êo ŸÄEo N®¾h-J¢-ÍŒœ¿¢
4. ‚ N®¾h-ª½º Ê©Õ-’¹Õ-JÂÌ …X¾-§ãÖ-’¹-X¾-œä©Ç ÍŒª½u©Õ B®¾Õ-Âî-«œ¿¢.
‹ ®¾¢®¾nÊÕ ²ÄnXÏ¢-ÍŒ-œ¿¢Åî Âêíp-ꪚü ¯Ã§ŒÕ-Â¹×œË ¦ÇŸµ¿uÅŒ BJ-¤òŸ¿Õ. ¦Ç©ÇJ³ÄdLo ÅŒ{Õd-¹×E E©-¦-œÄL. ‚ÅŒ-ªÃyÅŒ, «Ö骈šü „ÃšÇ N®¾h-J¢-ÍŒÕ-Âî-„ÃL. Ê¢¦-ªý-«¯þ’à ‡Ÿ¿-’ÃL. ‚ N•-§ŒÕ¢©ð …Ÿîu-’¹Õ-©Â¹Ø, ®¾¢X¾-Ÿ¿©ð ®¾«Ö-èÇ-EÂÌ „ÃšÇ ƒ„ÃyL!
¯Ã§ŒÕ-¹ל¿Õ ¹†¾d-X¾œË X¾E-Íä-§ŒÖL. …Ÿîu-’¹Õ-©-ÅîÊÖ Íäªá¢-ÍÃL. ÆÅŒ¯ä ‡Â¹ˆœî ¦Ÿ¿l´-¹¢’à ¹×ÊÕ-¹×-B®¾Öh ¹ت½Õa¢˜ä, ƒÂ¹ ÍãæXp-Ÿä-«á¢C? '¯Ã§ŒÕ-¹ל¿Õ ²ò«ÕJ ƪáÅä, ÆÊÕ-ÍŒ-ª½Õ©Ö ²ò«Õ-ª½Õ©ä Æ«Û-Åê½Õ. ¤Ä©Ê ’ÜË-ÅŒ-X¾Ûp-ŌբC. ©Â~Ãu©Õ X¾Â¹ˆ-ŸÄ-J-X¾-œ¿-ÅêáÑ ÆE å£ÇÍŒa-J²Ähœ¿Õ ÂõšË-©Õuœ¿Õ. «ÖÊ« «Ê-ª½Õ© N†¾-§ŒÕ¢©ð «ÕJ¢ÅŒ èÇ“’¹-ÅŒh’à …¢œÄ©¢šÇœ¿Õ. '§ãÖ§ŒÕ-®Ït¯þ ¹ª½tºË ¹׬Á©Ó ÅŒ¢ ÅŒ®Ït¯äo« E§ãÖ•§äÕÅýÑ...-Æ¢˜ä, ‡«ª½Õ \ ª½¢’¹¢©ð EX¾Û-ºÕ©ð ‚ ª½¢’¹¢©ðE „ÃJ¯ä ÂÌ©-¹-²Än-¯Ã©ðx E§ŒÕ-NÕ¢ÍéE ƪ½n¢. '®¾ÕŸ¿-Jz¯î £ÏÇ ªÃèÇÊÓ “X¾èÇ-ª½¢-•-§ŒÕEhÑ... EÅŒu¢ “X¾•-©Â¹× ¹E-XÏ¢-Íä-„Üä E•-„ãÕiÊ ¯Ã§ŒÕ-¹ל¿Õ. •Ê¢ Â¹ØœÄ Æ©Ç¢-šË-„ÃJ„ãjæX „ãá’¹Õ_-ÍŒÖ-X¾Û-Åê½Õ. 'O՜˧ŒÖ „äÕ¯ä-èü-„ãÕ¢šüÑ Æ«-®¾-ªÃEo ¯íÂˈ-Íã-¤Äp-œË-¹ˆœ¿.
¯Ã§ŒÕ-¹×-œËÂË …¢œ¿-¹Ø-œ¿E ©Â¹~-ºÇ©ðx «u®¾Ê¢ „ã៿-šËC. «u®¾-Ê-X¾-ª½Õœ¿Õ ‡¢ÅŒ ®¾«Õ-ª½Õn-œãj¯Ã ‡Eo N•-§ŒÖ©Õ ²ÄCµ¢-*-¯Ã...-Æ¢-A-«Õ¢’à X¶¾Õ𪽠ƫ-«Ö-¯Ã©Õ ¦µ¼J¢ÍÃLq «®¾Õh¢C. ¯Ã§ŒÕ-Â¹×œË «uÂËh-ÅÃyEÂË ÍÃ©Ç “¤ÄŸµÄÊu¢ ƒÍÃaœ¿Õ ÂõšË-©Õuœ¿Õ. «uÂËhÅŒy¢ ©äE ¯äÅŒ ÅŒÊ-ÊÕ-ÅÃÊÕ ¦Ç’¹Õ-Íä-®¾Õ-Âî-©äœ¿Õ, ®¾«Ö-èÇFo ¦Ç’¹Õ-Íä-§ŒÕ-©ä-œ¿E ‚§ŒÕÊ ÆGµ-“¤Ä§ŒÕ¢.
‡X¾Ûpœ¿Õ \X¾E Íäæ®h N•§ŒÕ¢ ²ÄCµ¢-ÍŒ-’¹©„ãÖ ÂõšË-©Õuœ¿Õ “X¾B-ÂÃ-ÅŒt-¹¢’à Íã¤Äpœ¿Õ, '„䮾-N©ð ƪáÅä \ÊÕ-’¹ÕÊÕ ®¾Õ©-¦µ¼¢’à X¾{Õd-Âî-«ÍŒÕaÑ Æ¢{Ö. „䮾-N©ð FšË-Âí-ª½ÅŒ …¢{Õ¢C. \ÊÕ’¹Õ ŸÄ£¾Ç¢ Bª½Õa-Âî-œÄ-EÂË Ÿ¿{d-„ãÕiÊ Æœ¿-NE ŸÄšË ¦§ŒÕ-šËÂË «®¾Õh¢C. ¨ ŠÂ¹ˆ-®¾Ö“ÅŒ¢©ð¯ä «Ö骈-šË¢’ú «Üu£¾Ç«Õ¢Åà ƒNÕœË …¢C. ‘ÇÅÃ-ŸÄ-ª½ÕœË Æ«-®¾-ªÃMo «Ö骈šü X¾J-®Ïn-ÅŒÕMo ¦äK-V-„ä®Ï ¦J©ð Cê’-„Ãêª X¶¾ÕÊ-N-•-§ŒÖ©Õ ²ÄCµ-²Ähª½Õ.
EÅŒu-°NÅŒ¢©ð X¾E-ÂíÍäa ‡¯îo Ÿµ¿ª½t ®¾ÖÂ~ÃtLo N«-J¢-ÍÜ¿Õ Íú-¹×uœ¿Õ. '‡«-éªj¯Ã FÂ¹× ÈK-ŸãjÊ ¦£¾Ý«ÕA ƒ®¾Õh-¯Ão-ª½¢˜ä, \Ÿî ‚P-®¾Õh-¯Ão-ª½¯ä ƪ½n¢. èÇ“’¹ÅŒh!Ñ ÆE å£ÇÍŒa-J-²Ähœ¿Õ. ÆA-“X¾-®¾¢’¹ Ÿî†¾-«á-ÅÃp-Ÿ¿-§ŒÕA ...ÆÊ-«-®¾-ª½-„ãÕiÊ «Ö{©Õ Íä{Õ Íä²Ähªá! «á¢Ÿ¿Õ “ÂÄEo é’©Õ«Û, ‚ÅŒ-ªÃyÅŒ “X¾X¾¢-ÍÃEo é’©-«œ¿¢ åXŸ¿l ®¾¢’¹Åä¢ Âß¿Õ...-®¾ª½y¢ •§ŒÕ-A- Æ“Â¿Ó! 'åXŸ¿lLo ¹©-«-œÄ-EÂË „ã@ÁÙh-Êo-X¾Ûpœ¿Õ ‘ÇS-Íä-ÅŒÕ-©Åî „ã@ïxŸ¿Õl. X¾¢œî X¾“Åî B®¾Õ-éÂ@ÁÙxÑ ÆE «Õ¢* Íã¦Õ-ÅÜ¿Õ. ÆA-©Ç¦µ¼Ó X¾Û“ÅŒ-©Ç-¦µ¼Ó...-XÏ-©xLo åX¢* åXŸ¿l-Íä¬Ç¹ „Ã@ÁÙx “X¾§ãÖ-•-¹×-©ãjÅä Æ¢ÅŒ-¹×-NÕ¢-*Ê ©Ç¦µ¼¢ ©äŸ¿Õ! Æœ¿f-„ãÕiÊ ’¹œÎf-AE... ¯Ã©Õ-’¹Õ-ªÃ@ÁÙx „ãÊ-êÂ-ŸÄl-«ÕE ÆÊÕ-Âî-«œ¿¢ «âª½^ÅŒy¢! 'ªîW ªÃ“A- X¾-œ¿Õ-Â¹×¯ä «á¢Ÿ¿Õ... ¨ ªîV ¯ä¯ä¢ Íä¬ÇÊÕ. \¢ ²ÄCµ¢-ÍÃÊÕÑ ÆE Æ«-©ð-¹ʢ Í䮾Õ-Âî-„Ã-©{.. E¬Ç¢Åä Âê½u¢ *¢ÅŒ-§äÕÅý! ŠÂ¹-šÇ-骢œÄ...„ä©-ÂíCl EÅŒu-®¾-ÅÃu-©Õ-¯Ãoªá Íú¹×uœË ª½ÍŒÊ©ðx. „Ú˩ð ŠÂ¹ˆšË ‚ÍŒ-J¢-*¯Ã °NÅŒ¢ ²Äª½n¹¢ ƪá-ʘäd. ‚ «uÂËh ƒ¢šË-åXŸ¿l ƪáÅä, ¹×{Õ¢¦¢ ¦Ç’¹Õ-X¾-œ¿Õ-ŌբC. ¯Ã§ŒÕ-¹×-œãjÅä Ÿä¬Á¢ ¦Ç’¹Õ-X¾-œ¿Õ-ŌբC.
Íú¹u FA
„ä© ®¾¢«-ÅŒq-ªÃ© “ÂËÅŒ¢ Íú¹×uœ¿Õ ÍãXÏpÊ «Ö{©Õ ‚Ÿµ¿Õ-E¹ ®¾«Ö-èÇEÂÌ ÆA-ÂË-Ê{Õd ®¾J-¤ò-Åêá. «ÕÍŒÕaÂ¹× ÂíEo...
„äªá-„ãÕi@Áx “X¾§ŒÖ-º-„ãÕi¯Ã...
ŠÂîˆ FšË ͌չˆÊÖ ŠœË®Ï-X¾-{Õd-¹ע˜ä G¢Ÿã E¢œ¿Õ-ŌբC. ŠÂîˆ ¤Äª¸ÃFo ÅŒ©-éÂ-Âˈ¢-ÍŒÕ-¹ע˜ä ÍŒŸ¿Õ«Û ƦÕs-ŌբC. ŠÂîˆ åXj²Ä ¤ñŸ¿ÕX¾Û Í䮾Õ-¹ע˜ä ®ÏJ-®¾¢-X¾-Ÿ¿©Õ ®¾«Õ-¹Ø-ª½-Åêá. ŠÂîˆ «Õ¢*-X¾F Í䮾Õ-¹ע{Ö ¤òÅä...- Ÿµ¿-ªÃt-ÅŒÕtœ¿Õ ÆE-XÏ¢-ÍŒÕ-¹עšÇ¢.
ŠÂîˆ FšË ͌չˆÊÖ ŠœË®Ï-X¾-{Õd-¹ע˜ä G¢Ÿã E¢œ¿Õ-ŌբC. ŠÂîˆ ¤Äª¸ÃFo ÅŒ©-éÂ-Âˈ¢-ÍŒÕ-¹ע˜ä ÍŒŸ¿Õ«Û ƦÕs-ŌբC. ŠÂîˆ åXj²Ä ¤ñŸ¿ÕX¾Û Í䮾Õ-¹ע˜ä ®ÏJ-®¾¢-X¾-Ÿ¿©Õ ®¾«Õ-¹Ø-ª½-Åêá. ŠÂîˆ «Õ¢*-X¾F Í䮾Õ-¹ע{Ö ¤òÅä...- Ÿµ¿-ªÃt-ÅŒÕtœ¿Õ ÆE-XÏ¢-ÍŒÕ-¹עšÇ¢.
ŸäEÂË, ‡¢ÅŒ-«Õ¢C?
ÅŒX¾®¾Õq...Š¢{-J’à Íä§ŒÖL. ÍŒŸ¿Õ«Û... ƒŸ¿lª½Õ ¹L®Ï ÍŒŸ¿Õ-«Û-Âî-„ÃL. ®¾¢UÅŒ¢ ¯äª½Õa-Âî-œÄ-EÂË «á’¹Õ_éªjÅä ®¾J-¤ò-Åê½Õ. ÂíÅŒh-“X¾-Ÿä-¬Ç-EÂË Ê©Õ’¹ÕJÅî ¹L®Ï „ã@ÇxL. 殟Äu-EÂË ‰Ÿ¿Õ-’¹Õª½Õ …¢œÄL. §ŒáŸÄl´-EÂË „ä©-«Õ¢-CÅî ¦§ŒÕ-©äl-ªÃL.
ÅŒX¾®¾Õq...Š¢{-J’à Íä§ŒÖL. ÍŒŸ¿Õ«Û... ƒŸ¿lª½Õ ¹L®Ï ÍŒŸ¿Õ-«Û-Âî-„ÃL. ®¾¢UÅŒ¢ ¯äª½Õa-Âî-œÄ-EÂË «á’¹Õ_éªjÅä ®¾J-¤ò-Åê½Õ. ÂíÅŒh-“X¾-Ÿä-¬Ç-EÂË Ê©Õ’¹ÕJÅî ¹L®Ï „ã@ÇxL. 殟Äu-EÂË ‰Ÿ¿Õ-’¹Õª½Õ …¢œÄL. §ŒáŸÄl´-EÂË „ä©-«Õ¢-CÅî ¦§ŒÕ-©äl-ªÃL.
«Ö˜ä «Õ¢“ÅŒ¢
“XϧŒÕ„ÃC¯î Ê ¬Á“ÅŒÕÓ... «Ö˜ä «ÖÊ« ®¾¢¦¢-ŸµÄ-©Â¹× «â©¢. «Ö˜ä æ®o£ÏÇ-ÅŒÕLo ®¾¢¤Ä-C¢* åXœ¿Õ-ŌբC. ¬Á“ÅŒÕ-«ÛLo ÅŒ§ŒÖ-ª½Õ-Í䮾Õh¢C. ¯íXÏp¢-X¾Â¹ Åïí-«y¹ ÅŒXÏp¢-ÍŒÕÂ¹× Aª½Õ-’¹Õ-„Ãœä Ÿµ¿ÊÕuœ¿Õ. ƩǢšË «uÂËhÂË ¬Á“ÅŒÕ-«Û©ä …¢œ¿ª½Õ. Æ¢A«Õ NèäÅŒ ÆÅŒ¯ä!
“XϧŒÕ„ÃC¯î Ê ¬Á“ÅŒÕÓ... «Ö˜ä «ÖÊ« ®¾¢¦¢-ŸµÄ-©Â¹× «â©¢. «Ö˜ä æ®o£ÏÇ-ÅŒÕLo ®¾¢¤Ä-C¢* åXœ¿Õ-ŌբC. ¬Á“ÅŒÕ-«ÛLo ÅŒ§ŒÖ-ª½Õ-Í䮾Õh¢C. ¯íXÏp¢-X¾Â¹ Åïí-«y¹ ÅŒXÏp¢-ÍŒÕÂ¹× Aª½Õ-’¹Õ-„Ãœä Ÿµ¿ÊÕuœ¿Õ. ƩǢšË «uÂËhÂË ¬Á“ÅŒÕ-«Û©ä …¢œ¿ª½Õ. Æ¢A«Õ NèäÅŒ ÆÅŒ¯ä!
•¯Ã-“’¹£¾Ç¢
“X¾•©ðx “X¾¦µ¼ÕÅŒy «uA-êª-¹Ō „ã៿-©ãjÅä ÆC ƬǢ-AÂË ŸÄJ-B-®¾Õh¢C. ‚ X¾J-®ÏnA ªÃ¹עœÄ... ¤Ä©-Â¹×©Õ ®¾¢êÂ~«Õ Âê½u-“¹-«Ö©Õ ÍäX¾-šÇdL. …¤ÄCµ Æ«-ÂÃ-¬Ç©Õ ®¾%†Ïd¢-ÍÃL. “X¾•-©Â¹× «u«®¾n OÕŸ¿ Ê«Õt¹¢ ¹L-T¢-ÍÃL.
“X¾•©ðx “X¾¦µ¼ÕÅŒy «uA-êª-¹Ō „ã៿-©ãjÅä ÆC ƬǢ-AÂË ŸÄJ-B-®¾Õh¢C. ‚ X¾J-®ÏnA ªÃ¹עœÄ... ¤Ä©-Â¹×©Õ ®¾¢êÂ~«Õ Âê½u-“¹-«Ö©Õ ÍäX¾-šÇdL. …¤ÄCµ Æ«-ÂÃ-¬Ç©Õ ®¾%†Ïd¢-ÍÃL. “X¾•-©Â¹× «u«®¾n OÕŸ¿ Ê«Õt¹¢ ¹L-T¢-ÍÃL.
«ÖÊ« ®¾¢¦¢-ŸµÄ©Õ
«âª½Õ^-©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ «ÕJ¢ÅŒ «âª½^ÅŒy¢. NÕ“ÅŒÕ-©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ ÍÃ©Ç £¾ÉE-¹ª½¢. ’¹Õª½Õ-«Û©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ åX¢ÍŒÕ-¹ע˜ä èÇc¯ÃEo Âß¿-ÊÕ-¹×-Êo˜äd. Æ¢˜ä, Æ¢Ÿ¿-JÅî æ®o£¾Ç¢’à …¢œÄ©E ƪ½n¢.
«âª½Õ^-©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ «ÕJ¢ÅŒ «âª½^ÅŒy¢. NÕ“ÅŒÕ-©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ ÍÃ©Ç £¾ÉE-¹ª½¢. ’¹Õª½Õ-«Û©Åî ¬Á“ÅŒÕÅŒy¢ åX¢ÍŒÕ-¹ע˜ä èÇc¯ÃEo Âß¿-ÊÕ-¹×-Êo˜äd. Æ¢˜ä, Æ¢Ÿ¿-JÅî æ®o£¾Ç¢’à …¢œÄ©E ƪ½n¢.
æ®o£ÏÇŌ՜¿Õ
ÊÕ«Ûy ®¾’¹-ª½y¢’à ªÃèÇ-²Än-¯Ã-EÂË ¦§ŒÕ-©äl-ª½Õ-ÅŒÕ-Êo-X¾Ûpœä Âß¿Õ... -N-³Ä-Ÿ¿¢Åî ¬Át¬Ç-¯Ã-EÂË „ã@ÁÙh-Êo-X¾Ûpœ¿Õ Â¹ØœÄ F „ã¢{ ÊœË-Íä-„Üä E•-„ãÕiÊ æ®o£ÏÇ-Ō՜¿Õ.
ÊÕ«Ûy ®¾’¹-ª½y¢’à ªÃèÇ-²Än-¯Ã-EÂË ¦§ŒÕ-©äl-ª½Õ-ÅŒÕ-Êo-X¾Ûpœä Âß¿Õ... -N-³Ä-Ÿ¿¢Åî ¬Át¬Ç-¯Ã-EÂË „ã@ÁÙh-Êo-X¾Ûpœ¿Õ Â¹ØœÄ F „ã¢{ ÊœË-Íä-„Üä E•-„ãÕiÊ æ®o£ÏÇ-Ō՜¿Õ.
®¾¢¤Ä-Ÿ¿Ê
¹×{Õ¢-¦Ç-EÂË, ¦¢Ÿµ¿Õ-«Û-©Â¹×, ÆA-Ÿ±¿Õ-©Â¹×, Eª½Õ-æX-Ÿ¿-©Â¹×, ¹³Äd-©©ð …Êo-„ÃJÂË ¦µð•Ê¢ åXšÇd-¹...-NÕ-T-L¢C «ÕÊ¢ A¯ÃL. Æ©Ç A¯ä ÆÊo¢ Æ«Õ%-ÅŒ¢Åî ®¾«ÖÊ¢.
¹×{Õ¢-¦Ç-EÂË, ¦¢Ÿµ¿Õ-«Û-©Â¹×, ÆA-Ÿ±¿Õ-©Â¹×, Eª½Õ-æX-Ÿ¿-©Â¹×, ¹³Äd-©©ð …Êo-„ÃJÂË ¦µð•Ê¢ åXšÇd-¹...-NÕ-T-L¢C «ÕÊ¢ A¯ÃL. Æ©Ç A¯ä ÆÊo¢ Æ«Õ%-ÅŒ¢Åî ®¾«ÖÊ¢.
ƯÃ-ªî’¹u¢
ƯÃ-ªî’¹u¢ ¬Á“ÅŒÕ-«Û-¹¢˜ä “X¾«Ö-Ÿ¿-¹-ª½-„ãÕi¢C. ÆŸ¿-ÊÕ-ÍŒÖ®Ï Ÿã¦s-Âí-œ¿Õ-ŌբC. ưêªg ¦µð•Ê¢ Ÿ¿ÕÓÈ¢...-NÕ-ÅÃ-£¾É-ª½„äÕ ÆEo-„ä-@Á©Ç «Õ¢*C.
ƯÃ-ªî’¹u¢ ¬Á“ÅŒÕ-«Û-¹¢˜ä “X¾«Ö-Ÿ¿-¹-ª½-„ãÕi¢C. ÆŸ¿-ÊÕ-ÍŒÖ®Ï Ÿã¦s-Âí-œ¿Õ-ŌբC. ưêªg ¦µð•Ê¢ Ÿ¿ÕÓÈ¢...-NÕ-ÅÃ-£¾É-ª½„äÕ ÆEo-„ä-@Á©Ç «Õ¢*C.
Æ©¢-¹-ª½º
N¦µÇ-„Ã-ÊÕ-ª½ÖX¾¢ ‚-¦µ¼-ª½º¢...«ÕÊ¢ „䮾Õ-Â¹×¯ä ¦{d©Õ «ÕÊ ‚Jn¹ X¾J-®Ïn-AÂË ÅŒT-ʘäd …¢œÄL. ‚œ¿¢-¦-ªÃ©Õ X¾E-ÂË-ªÃ«Û. «§ãÖ-ÊÕ-ª½Ö¤ò „䆾Ó...- «-§ŒÕ-®¾ÕÊÕ ¦šËd Â¹ØœÄ Æ©¢-¹-ª½º «Öª½Õ-ŌբC.
N¦µÇ-„Ã-ÊÕ-ª½ÖX¾¢ ‚-¦µ¼-ª½º¢...«ÕÊ¢ „䮾Õ-Â¹×¯ä ¦{d©Õ «ÕÊ ‚Jn¹ X¾J-®Ïn-AÂË ÅŒT-ʘäd …¢œÄL. ‚œ¿¢-¦-ªÃ©Õ X¾E-ÂË-ªÃ«Û. «§ãÖ-ÊÕ-ª½Ö¤ò „䆾Ó...- «-§ŒÕ-®¾ÕÊÕ ¦šËd Â¹ØœÄ Æ©¢-¹-ª½º «Öª½Õ-ŌբC.
“¤ÄºÕ©ä ¤Äª¸Ã©Õ
®Ï¢£¾Ç¢ „äšÇ-œËÊ ‚£¾É-ªÃ¯äo A¢{Õ¢C. ‡¢TL „ãÕÅŒÕ-¹×-©Â¹× ‚¬Á-X¾-œ¿Ÿ¿Õ. Âí¢’¹ Æ«-®¾-ª½-„ãÕi-ʢŌ „äÕª½ê „äšÇœ¿ÕŌբC. Ÿ¿ÕªÃ-¬ÁÂ¹× ¤òŸ¿Õ. ÂîœË Åã©x-„Ã-ª½Õ-èÇ-«á¯ä „äթ-{Õ¢C. ¦Ÿ¿l´-¹-«Õ¢˜ä T{dŸ¿Õ. ¬ÁÙÊÂÃ-EÂË ²ÄyNÕ-¦µ¼-ÂËh©ð Aª½Õ-’¹Õ-©äŸ¿Õ. ’Ü˟¿ ‹XÏ-¹ÂË Ÿ¿¢œ¿¢ åXšÇdL. ÂÃÂË ÅŒÊ ’¹ÕJ¢* «Ö“ÅŒ„äÕ ‚©ð-*¢-ÍŒŸ¿Õ. 'ÂëÛ-ÂÃ-«ÛÑ-«Õ¢{Ö ÅîšË Âù×-©Â¹× Â¹ØœÄ ‚£¾É-ªÃEo „ãA-ÂË- åXœ¿Õ-ŌբC. ƒ©Ç °«ÂîšË©ðE “X¾A “¤ÄºÌ «ÕÊÂî ¤Äª¸½¢ ¯äª½ÕpŌբC.
®Ï¢£¾Ç¢ „äšÇ-œËÊ ‚£¾É-ªÃ¯äo A¢{Õ¢C. ‡¢TL „ãÕÅŒÕ-¹×-©Â¹× ‚¬Á-X¾-œ¿Ÿ¿Õ. Âí¢’¹ Æ«-®¾-ª½-„ãÕi-ʢŌ „äÕª½ê „äšÇœ¿ÕŌբC. Ÿ¿ÕªÃ-¬ÁÂ¹× ¤òŸ¿Õ. ÂîœË Åã©x-„Ã-ª½Õ-èÇ-«á¯ä „äթ-{Õ¢C. ¦Ÿ¿l´-¹-«Õ¢˜ä T{dŸ¿Õ. ¬ÁÙÊÂÃ-EÂË ²ÄyNÕ-¦µ¼-ÂËh©ð Aª½Õ-’¹Õ-©äŸ¿Õ. ’Ü˟¿ ‹XÏ-¹ÂË Ÿ¿¢œ¿¢ åXšÇdL. ÂÃÂË ÅŒÊ ’¹ÕJ¢* «Ö“ÅŒ„äÕ ‚©ð-*¢-ÍŒŸ¿Õ. 'ÂëÛ-ÂÃ-«ÛÑ-«Õ¢{Ö ÅîšË Âù×-©Â¹× Â¹ØœÄ ‚£¾É-ªÃEo „ãA-ÂË- åXœ¿Õ-ŌբC. ƒ©Ç °«ÂîšË©ðE “X¾A “¤ÄºÌ «ÕÊÂî ¤Äª¸½¢ ¯äª½ÕpŌբC.
Duties of the king
Instruction & training can promote discipline only in a person capable of benefiting from them, people incapable of self-discipline do not benefit. Learning imparts discipline only to those who have the following mental facilities
- 1. Obedience to a teacher
- 2. Desire and ability to learn
- 3. Capacity to retain what is learnt
- 4. Understanding what is learnt, reflecting on it
- 5. Ability to make inferences by deliberating on the knowledge acquired.
Those who are devoid of such mental faculties are not benefited (by any amount of training) One who will be a king should acquire discipline and follow it strictly in life by learning the sciences from authoritative teachers.
If the king is energetic, his subjects will be equally energetic. If he is slack (and lazy in performing his duties), the subjects will also be lax and thereby eat into his wealth. Besides, a lazy king will easily fall into the hands of enemies. Hence the Rajarishi should himself always be energetic. He shall divide the day and the night, each into eight periods of one and half hours, and perform his duties as follows:
| First 1½ hrs. after sunrise | Receive reports on defence, revenue, expenditure |
| Second 1½ hrs. after sunrise | Public audiences, to hear petitions of city & country people |
| Third 1½ hrs. after sunrise & Last 1½ hrs. before noon | Receive revenues & tributes; appoint ministers and other high officials & allot tasks to them |
| First 1½ hrs. after noon | Write letters & dispatches, confer with councillors, receive secret information from spies |
| Second 1½ hrs. after noon | Personal: recreation, time for contemplation |
| Third 1½ hrs. after noon & Last 1½ hrs. before sunset | Inspect & review forces; Consult with Chief of Defence |
The day shall end with evening prayers.
| First 1½ hrs. after sunset | Interview with secret agents |
| Second 1½ hrs. after sunset | Personal: bath, meals, study |
| Third & Fourth 1½ hrs. after sunset & First 1½ hrs. after midnight | Retire to the bed chamber to the sound of music, sleep |
| Second 1½ hrs. after midnight | After waking to the sound of music, meditate on political matters & on work to be done |
| Third 1½ hrs. after midnight | Consult with councilors, send out spies |
| Last 1½ hrs. before sunrise | Religious, household & personal duties, meetings with his teacher, adviser on rituals, purohitas, personal physician, chief cooks & astrologer |
ref:
Eenadu article(http://www.eenadu.net/htm/weekpanel1.asp)
(Note: You may need Eeenadu Font to read this blog post)
Chanakya(Koutilya) Books(ArthaShastra,NitiShastra)
Chanakya Quotes - http://en.wikiquote.org/wiki/Chanakya
Kautilya's Arthashastra(1915 Shamasastry translation) -
http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/Docs/ (Search for 'Arthashastra' keyword)
"Chanakya Arthashastra" by Radhakrishnan Pillai - http://www.chinfo.org/Downloads.asp?Linkid=7
Chanakya Niti Shastra -
Kautilya: The Arthashastra(4th Century BCE) -
http://www.wsu.edu:8080/~wldciv/world_civ_reader/world_civ_reader_1/arthashastra.html
Kautilya’s Arthasasthra on War and Diplomacy in Ancient India -
Chanakya Niti Shastra -
Chanakya Niti Shastra - http://www.scribd.com/doc/37031/Chanakya-Niti-Shastra
"Rule The World - The Way I Did (Chanakya : The Guru Of Governance)" by Shrikant Prasoon -


